Zerua zabortegi bihurtuta

31 01 2013

Sobietarrek 1957an Sputnik 1 satelitea espaziora bidali eta orbitan jarri zutenetik, milaka eta milaka satelite bidali dira Lurraren inguruan bueltaka ibiltzera. Ordudanik, gaur arte, 35.000 satelite eta espaziontzi baino gehiago zeruratu dira, eta gaur egun, Lurraren inguruan bueltaka, gizakiak sortutako 16.500 objektu inguru egon daitezkeela kalkulatzen da.


[ kalkulatzen da gizakiak sortutako 16.500 satelite eta objektu hegalari inguru ari direla gaur egun Lurraren inguruan bueltaka ]

Horietako bat, zehazki, aste honetan bertan erori da Lurrera: sobietarren Cosmos 1984 satelitea, hain zuzen ere.

AEBetako hainbat estatutan, ehunka herritarrek “suzko bola baten moduko zerbait” ikusi zuten astelehenean zeruan, eta bateko eta besteko deiak jaso ondoren eta gertaera ikertu ondoren, meteoritoak aztertzeko AEBetako elkarterik sonatuenak, asteartean berretsi zuen albistea: errusiarrek 1983an aireratutako satelitea izan zen erori zena. Azken urteotan dagoeneko ez zuen zerbitzurik ematen, eta errari zebilen orbitan, batetik bestera.

Gizakiak sortu, aireratu eta gaur egun Lurraren inguruan bueltaka dabiltzan 16.500 satelite eta objektu hegalari horietakoren bat erortzen den bakoitzean azaleratzen da espazioan bueltaka dabilen zaborraren gaia, satelite edo antzeko objektu horietakoren bat erortzea beti baita arrisku iturria. Adituen arabera, zerura bidalitako sateliteren bat galduta geratzen denean, norabiderik gabe, eta berriro Lurrera itzuli behar badu, atmosferara sartzean kiskaltzen da, eta ez du arrisku askorik hemen behean bizi garenontzat. Errealitatea, ordea, bestelakoa da. Sateliteak erabat kiskali gabe, beti geratzen baitira Lurrera heltzen diren puskak, daitezkeen txikienak izanda ere, metraila hutsa direnak gure gorputzentzat.

Pello Zubiriak, espazioan bueltaka dabilen eta tarteka Lurrera erortzen den zaborraren gaia ederki aztertu zuen Argia aldizkariak plazaratutako artikulu batean: Zeruan zero zabor, txatar koxkor batek mailatu ez zaitzan.

Espazioko txatarra aztertu duten adituen eta AEBetako Zientzialari Arduratsuen Elkartearen datuak baliatuta, kezkatzeko eta hausnartzeko moduko informazioa dakar Zubiriaren artikuluak. Batetik, Elkarte honek nabarmentzen duenez, gure gainean bueltaka dabiltzen sateliteen %8a inguru da baliagarria. Datuak, argazkiak eta antzekoak bidaltzen ari dena. Martxan edo funtzionatzen ari dena, alegia. 16.500 horien %8a, 1.300 satelite lirateke. Eskuzabalak izanda, 1.500 satelite inguru. Gainerako 15.000 sateliteak eta objektu hegalariak, zabor hutsa dira. Noraezean bueltaka dabiltzanak eta edonoiz eror daitezkeenak.

Satelite eta koheteen puskak, txikienak izan arren, orduko 35.000 kilometroko abiaduran, metrailarik arriskutsuena dira. Zubiriak nabarmentzen duen moduan, “orduko 35.000 kilometroko txistuan, datorren gramo bateko piezatxoak orduko 100 kilometrokoan datorren 100 kiloko burdin batek adinako kaltea eragin dezake”.

Euskarazko wikipediak, satelite artifizialei buruzko artikuluan, ederki azaltzen du bueltaka dabiltzan milaka satelite horiek zein motakoak diren, sailkatuta: zientifikoak, esplorazio sateliteak, militarrak, komunikazio sateliteak, lekutze sateliteak, eta abar.

Gai honi buruzko estekak eta kanpo loturak:
· Satélite soviético cae a la tierra (La Voz de Rusia, 2013-01-28).
· Zeruan zero zabor, txatar koxkor batek mailatu ez zaitzan (Pello Zubiria, argia.com).
· ¿Cuántos satélites son suficientes? (David Cuen, BBC, 2009-02-16).
· La basura espacial alcanza los 16.530 escombros (nicboo.com).
· Satelite artifizialak (euskarazko wikipedia).
· Euskal Telebista busca satélite para emitir fuera de Euskadi (El País, 1995-11-10).


Ekintzak

Information

Utzi erantzun bat

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Aldatu )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Aldatu )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Aldatu )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Aldatu )

Connecting to %s




%d bloggers like this: