Hamar urte eta egun bat

20 02 2013

Otsailak 20 ditu gaur. Hamar urte igaro dira Espainiako Gobernuaren beso armatuak, indar erakustaldia eginez eta izua lau haizetara zabalduz, Euskaldunon Egunkaria itxi, zuzendaritzako kideak atxilotu, torturatu eta kartzelaratu zituenetik. Lehenago Egin egunkaria, Egin irratia eta Ardi Beltza aldizkaria bezala, euskarazko egunkari nazionalari heldu zitzaion ordua gaur hamar urte.

Sasoi hartan, goizaldean, euskal gazteen eta independentisten aurkako antzeko sarekadetara ohituta gintuen telefoak, irratiak, telebistak. Ez zitzaigun arrotza herri honen alde hainbat esparrutan lanean aritutakoak esku-burdinak jantzita ikustea, polizia autoetarako bidean. Baina Joan Mari Torrealdai, Txema Auzmendi, Martxelo Otamendi edo Iñaki Uria gisa hartara ikusteak telebistako irudietan, zerbait mugiarazi zion herri honi erraietan. Espainiak marra gorri guztiak igaro izanaren sentsazioa hedatu zen nolabait euskal gizartean, eta polizia operazio hark hainbati begiak zabaltzeko eta balio izan zuen, Audientzia Nazionalak, Madrilgo epaileek, Guardia Zibilak eta Estatuaren aparatu ilunenek egiten zutena agerian utziz. Gezurrak, torturak, bidegabekeria, kartzela, sakabanaketa, inolako berme juridikorik eza. Hitz batean esateko, inpunitatea, zigorgabetasuna.

Antzeko kontuak izan ditugu buruan askok eta askok gaur eguerdian Andoainen. Bizitza erdia hitzekin lanean aritu arren, zaila da barrua zeharo iraultzen dizun zerbaiti buruz idaztea. Martxelo, Iñaki, Pello, Joan Mari eta gainerakoak ikusi edo agurtu ondoren geratzen zaizun sentsazioa zein den esatea, batez ere haien ondoan, eta haiek babestuz, antzeko egoeran egon diren eta hainbat kasutan oraindik epaiketen zain dauden auzipetuak, atxilotuak eta kartzelaratuak ikusten dituzunean. Edo langile eta lankide ohiak Egunkaria aurrera! dioten elastiko urdinekin ageri direnean, hamar urte geroago. Flashak. Argazkiak. Postalak. Oroitzapenak. Denak saldoka datoz, malkoei eusteko ere ahalegin berezia zergatik egiten ari zaren ohartzen zarenean. Nola ahaztu Imanol Muruaren aterkia, Martxelo Otamendi torturaren zulo beltzetik atera eta ETBko kameren aurrean txikituta, negarrari eutsi ezinik, pasatutako infernua kontatzen ari zenean. Nola ahaztu Xabier Alegriaren testigantza lazgarriak. Pello Zubiriaren ospitalaratzea, Iñaki Uriak pasatutakoa, Iñakiren gurasoak preso zegoen semearen argazkiari eutsiz, Joan Mari Torrealdairen isiltasuna urte askoan, torturaren izuari oraindik ihes egin ezinik.

Egunkaria itxi zuten, zuzendaritzako kideak atxilotu, baina kolpea euskal gizartearentzat izan zen. Baita zarauztarrentzat ere. Egunkaria Sortzen ekimenari erantzun ederrenetakoa eman zion herria izan zen Zarautz. Josemi Zumalaberen uzta biltzeko sasoia zen, eta zarauztarrek ederki erantzun zioten Lizardik hainbat eta hainbat urte lehenago amestutako euskarazko egunkaria sortzeko deialdiari. Atxiloketa, tortura eta kartzela Iñaki Uriak ezagutu zituen, baina kolpea Egunkaria Sortzen ekimenean aritu ziren zarauztar guztiek hartu zuten. Eta baita ekimen hura diruz lagundu eta Euskaldunon Egunkaria sortzea ahalbideratu zuten herritar guztiek ere. Baita ordura arte egunkari hartan lanean aritu ziren zarauztarrek ere. Zerrenda ez da nolanahikoa. Gaur Andoainen bildu den zarauztar kopurua ikusi besterik ez dago.

Kolpe gogor hari euskal gizarteak erantzun zion antzeko moduan erantzun zion Zarautzek ere. Hasiera batean Egunero berriari babesa erakutsiz, eta hilabete batzuk geroago Berria egunkariaren harpidedun, erosle eta irakurle izanez. Lizardiren ametsak, Josemirenak edo Iñakirenak, aurkitu zuten ongarria nonbait, eta euskarazko egunkari berria ez ezik, tokian tokiko euskarazko egunkariak ere sortzen eta zabaltzen joan ziren. Gurean, Urola Kostako HITZAk ikusi zuen argia urtebete geroago, gaur bederatzi urte zehazki, 2004ko otsailaren 20an. Iñaki Uria preso zegoen oraindik, eta ez dut honezkero ahaztuko egunkari berriaren zuzendari gisara, Zarauzko aurkezpen ekitaldian Inaxiori eta Gurutzeri, Iñakiren gurasoei, eman genien lore sorta. Malko eta txalo artean jaso zuten. Jasotako kolpeak min egiten zuen oraindik, baina erortzean berriro jaikiz aurrera egiten ikasi duen herriaren duintasuna nabaritzen zen bildutako guztion artean. Egunerok, Berriak eta bateko eta besteko Hitzek erakutsi zuten ildotik nolabait: euskarazko prentsa idatzia, egunero, nazional mailan, eta eskualde mailan. Lizardiren ametsa, lau haizetara.

Gure herriari eta munduari begiratzeko euskarazko leihoak ditugu ordudanik. Paperezko leiho horiek leiho digitalak ere bihurtu dira denborarekin, eta langileak dituzte, irakurleak dituzte, herri informazioa lantzen dute, eta egundoko ekarpena egiten diote herri honi. Duela hamar urte gezurra ari zuen, baina gaur babesaren eguzkia eta beroa nabari zen Andoainen. Bihar hutsik egongo da Martin Ugalde kultur parkea. Baina han jarraituko dute langileek, erredakzioan, bateko eta besteko albisteekin, adierazpenekin, erreportajeekin, elkarrizketekin, eta egunkari baten ohiko kontuekin. Baita Zarautzen ere, Urola Kostako HITZAren erredakzioan, beste hainbat herritan bezala. Gaur hamar urte igaro baitira Egunkaria itxi zutenetik, baina bihar hamar urte eta egun bat beteko dira. Pirotekniarik gabe aterako da inprentatik etziko zenbakia, eta hurrengoak. Baina eguneroko horiek dira garrantzitsuak. Babesa ondo dago. Beharrezkoa da. Eta bidegabekeria salatzea. Egindako kalteagatik haserretzea. Egin zutena gogoratzea. Gezurtiak seinalatzea. Baina eguneroko bidelagunak dira ezinbestekoak. Hamar urte eta egun bat betetzen denean ere hor segiko dutenak. Hamar urte eta bi egun betetzean iraungo dutenak. Hamar urte eta hiru egun, eta lau, eta bost, eta sei… egunero, beste hamaika urtean, munduari paperezko leihoak zabalduz egunero, euskaratik eta euskaraz.

Gari Berasaluze
Euskaldunon Egunkariako langile ohia
Urola Kostako HITZAko zuzendari ohia
Zarauzko Kultura, Jaiak, Herrien Elkartasuna eta Euskara zinegotzia


Ekintzak

Information

Utzi erantzun bat

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Aldatu )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Aldatu )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Aldatu )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Aldatu )

Connecting to %s




%d bloggers like this: