Elkartasunaren sugarrak

6 03 2016

Free Otegi Free Them All ekimenak atzo Anoetako belodromorako zenbait laguni elkartasunaren inguruan zerbait sortzeko eskatu zigunean, Arnaldok asteartean Elgoibarren aipatu zituenez gogoratu nintzen: urte askoan espetxe batetik bestera ibili diren eta dabiltzan senide horiez, sakabanaketaren errepideetan ezagututako guztiez, eta bereziki Emilia de la Bodegaz eta Blanca Anteparaz.

Argiak eta elkartasuna ziren nabarmendu beharreko elementuak, eta Elkartasunaren sugarrak izeneko testu hau helarazi nien. Beñat Gaztelumendirena da, berriz, beste hau: Argia. Azkenean, antolatzaileek biak uztartu eta Elkartasunaren argiak izenekoa irakurri zuen Ines Osinaga musikariak.

argiak-belodromoa1

ELKARTASUNAREN SUGARRAK

Arnaldo: guk ere bihotzean daramatzagu, urteak joan eta urteak etorri, astez aste, espetxe batetik bestera, bisita batetik bestera, etxekoentzat poltsa prestatzen aritzen diren senide horiek guztiak. Presoek eta erbesteratuek oroitzen dituztenean, mahaia bostentzat iminita sukaldean egoten diren ama horiek guztiak, aulkian eseri eta leihotik begira.

Sukaldeko epeltasuna ziega urrunetara eramateko ahaleginari urtez urte eutsi dioten ehunka euskal herritar ezagutu ditugu, belaunaldiz belaunaldi elkartasunaren, samurtasunaren eta maitasunaren sua ziega hotzetaraino helarazi nahian. Ezin ditugu guztiak gogoratu. Baina guztien izenean, euskal presoek eta hauen senideek hainbeste maite zuten Emilia de la Bodegaz akordatzen gara gaur. Amama Emiliaz.

Ceutako espetxeko euskal presoek eman zioten kargua aspaldi. Emiliak ederki zekien zer den garrantzitsuena preso batentzat: bakarrik ez egotea, bakarrik ez sentitzea. Horregatik, Bilboko bere etxetik zaintzen eta mimatzen zituen euskal presoak, bihotza sutan duten amamen maitasunarekin. Galtzerdiak egiten zizkien. Argazkiak, liburuak eta postalak bidaltzen. Agendak josi. Gominolazko lepokoak egin. Gutunak idatzi. Telefonoz deitu. Osasunez makal zebilen arren, azken unera arte, galtzerdiak josten eta samurtasuna idazten segitu zuen, sukaldeko kandelen epeltasuna euskal presoei helaraziz. 95 urterekin hil zen, duela zortzi urte. Emiliaren heriotza galera mingotsa izan zen presoentzat, Blanca Antepararena eta beste hainbat amama eta seniderena bezala. Baina kandela bat itzali arren, maitasunarekin eta elkartasunarekin amaituko duen negurik ez du ezagutu oraindik herri honek.


[ Emilia de la Bodega. Amama Emilia euskal presoentzat].


[ Blanca Antepara, Josu eta Iñaki Ormaetxearen ama].

Emiliaren sua ez da itzali. Areago: edonon sumatzen dute euskal presoen senide eta lagunek. Baita espero ez den lekuetan ere. Sakabanaketaren errepide urrunenetan. Kilometro guztiak eginda ere, askotan, oraindik orduak geratzen dira bisita hasteko, eta senideek taberna bakartiren batean bilatu ohi dute babesa. Desordutan askotan. Eta atera hurbildu orduko, miraria: taberna zabalik, eta epel, norbaitek, euskal presoen amamak, gurasoak, bikoteak edo seme-alabak iristen direnerako, sua aldez aurretik piztuta. Humanitate izpi bat. Elkartasun isila. Andaluzian, Gaztela zabalean, Vallekasen, Extremaduran, Galizian eta beste hainbat lekutan, askotan ageri da langileren bat, tabernariren bat, irribarre batekin dena esaten duena. Samurtasunaren sugarra elkartasunez pizten duena.

Sugar horietako bakoitza harresien barruraino eramaten dute senideek eta lagunek. Sugar horietako bakoitzak eragotzi egiten du, amama Emiliak egiten zuen moduan, presoa bakarrik sentitzea. Eta sugar horietako bakoitza azken kartzelaraino helduko da piztuta mantentzen dugun bitartean. Inoiz baino gehiago, beraz, sugarrak pizteko ordua da. Samurtasunez. Elkartasunez. Maitasunez. Ilunpera kondenatu nahi gintuztenen aurrean, egin irri, eta argitu dezagun… gaur belodromoa, eta bihar Euskal Herria, azken ziegaraino iritsi dadin elkartasunaren sugarra.

argiak-belodromoa

Gai honi buruzko informazio osagarria:
· Errepresioa Euskal Herrian. 2008. Urtekaria (Amnistiaren Aldeko Mugimendua, 2008).
· Emilia de la Bodega, presoen amama, hil da (Branka, 2009-01-26).
· Blanca Antepara. El ejemplo vivo de que los presos nunca han estado ni estarán solos (Ramon Sola. Gara, 2012-01-12).

[Oharra: Elkartasunaren sugarrak testu honek, Amnistiaren Aldeko Mugimenduak 2008an argitaratutako Errepresioa Euskal Herrian (2008) urtekarirako idatzi nuen Amama Emiliaren familia (hemen PDFan) artikulu luzeagoa du oinarri].

 

 





Egin, 16 urte ahotsa isilarazita

15 07 2014

1998 uztailaren 15a beltzez idatzita geratu da Euskal Herriaren historian. Egin egunkaria eta Egin Irratia itxi zituzten egun hartan, Baltasar Garzon epailearen aginduz, Espainiako ehunka polizia armaturen laguntzarekin. Hainbat kazetari eta arduradun atxilotu, erredakzioa itxi eta prozesu luzea hasi zen. Jabier Salutregi zuzendariak, gaur, 16 urte geroago, preso jarraitzen du oraindik.

Duela pare bat urte idatzi nuen Egin egunkarian eta Egin irratian kazetari eta esatari modura bizi izan nuenaren oroitzapen kronika modukoa, hemen: Egin, bidaia laburra oroimenera.

Gaur, 16 urte geroago, Egin itxi eta egunkari berria sortzeko kanpainaren harira bazter guztietan zabaldutako elastikoa erreskatatu dut armairutik, eta duela 16-17 urte idatzitako ehunka kronika zaharretatik batzuk hautatu ditut hona ekartzeko.

Zenbait kontu zein erraz ahazten zaizkigun eta orduko egoera politikoa herri baten kroniketan ere zein presente aurki daitekeen ohartu naiz. Bilduta ditudan guztien artean batzuk besterik ez dira honakoak, baina duela 16 urteko Zarautz hartan zer egosten zen eta kaleko giroa zein zen islatzen dute hein batean.

Honako esteken gainean klik eginda irakur daitezke orduko kronikak, PDFan:
Egin egunkarian 1997an eta 1998an argitaratutakoak dira guztiak.

· Iñigo Ameztoi euskaltzalearen atxiloketa (1998-06-28): Ameztoi atxiloketa
· Arakajun, jotzen ondo pasatzen duten bost golfo (1998-05-5): arakajun
· Auzoetako jaiak, SOS (1998-06-26): Auzoetako jaiak SOS
· 1997ko sanpelaioak, oztopo guztien gainetik (1997-06-24): oztopo guztien gainetik
· Arrautza jaurtiketa festen hasieran (1998-06-27): Festak 2 arrautzak
· Dirurik gabe, baina festarako prest (1998-06-25): Festak1
· ZAGA, jaiak eta erreibindikazioa uztartuz (1998-06-26): Festak 3 ZAGA
· Iñurritzako Mutil-Ardoan emakumezkoak dira nagusi (1998-06-26): Mutil-Ardo
·  Suhiltzaileek lan handia (1997arej laburpena urtekarian. 1997-12-23): suhiltzaileek lan handia
· Alternatiba Demokratikoarekin egin zuten topo Isabel Tocino ministroak (Malekoi berrituaren inaugurazioa, 1997-09-30): Tocino malekoia
· Telefono antenen aurkako mugimendua Zarautzen (1998-09-30): telefonia antenak
· Geltoki zaharreko gertaerak gogoan (1997-09-16):  geltoki zaharra
· Azken 24 urteotako uholderik handienak (1997-09-03): uholdeak
· Xabier Azkue: “Mozkortutakoan jendea gehiago aritzen duk hika (1998-06-23): Xabier Azkue Zumaia

Egin egunkaria eta Egin Irratia itxi orduko, egundoko erantzuna izan zen herriz herri.

Zarautzen, Euskadi Información agerkariarekin batera kioskoan doan banatzeko ZARAUTZ EGIN argitaratzeari ekin genion.

eginZarautz

Zortzi orrialde zituen agerkariak. Bi folio, erditik doblatuta.
Honakoa da lehen zenbakia:
· Egingo dugu1
· Egingo dugu2

Gai honi buruzko informazio osagarria, blog honetan bertan:
· Zarautz Egin, gaur hamalau urte.
· Egin, bidaia laburra oroimenera.





· Nawal El Saadawi, emakume izena duen iraultza

24 03 2011

“Zoriontsu naiz. 80 urte ditut, eta egun hauetan bizitzen ari garenak zoriontsu egiten nau erabat. Honekin egin dut amets! Iraultzari ekarpena egin ahal izatearekin. Egunero ateratzen naiz kalera, manifestazioetara”.

Nawal El Saadawi idazle egiptoarraren hitzak dira, Mubarak erori baino lehenagoko igande batean, telefonoz Suediako Feministiskt Perspektiv aldizkariari emandako elkarrizketan. Telefonoa eskegi eta kalera aterako zen, edo hurrengo libururen baterako orrialdeetan islatuko zuen hamarkada luzeetako diktadura erortzen ikusteak sortu dion sentimendu eztanda.

Orain erraza baita diktadura edota diktadore hitzak erabiltzea Egiptoz eta presidente ohiaz hitz egitean, baina Mendebaldeko herrialdeak eta hedabideak hango erregimenaren bidelagun zirenean ere, Nawal El Saadawik liburuak eta liburuak idatzi eta argitaratu zituen egiptoarren egunerokotasuna bere gordinean islatuz, gainetik literaturaren soinekoa jantzi arren.

Nawal El Saadawik (Kafr Tahla, Egipto, 1931) badaki zer den zapalduta egotea eta zapalduta sentitzea. Hamarkadak daramatza emakumeen eskubideak eta eskubide politikoak aldarrikatuz, bidea kartzelarekin ere ordaindu duen arren. Ez du amore eman, noski. Bidegabekeriak, emakumeen ahotsa eta zapalkuntza ozen aldarrikatu beharrak, eta “gure baitan ditugun belo ikusezinak kendu beharrak” eraman zuten hainbat liburu idaztera eta batean eta bestean hitzaldiak ematera.

Medikuntza ikasi ondoren, nekazari ingurune bateko osasun etxean aritu zen lanean, eta han sortu zitzaion emakumeen egoeraren eta zapalkuntzaren kontzientzia. Lehen bi senarrekin izandako esperientziak areagotu egin zion feminismoa aldarrikatzearen beharra, feminista arabiar nabarmenenetakoa bihurtu arte. Gaur egungo nazioarteko politika eta ekonomia “esklabutasunaren sistema patriarkatu modernoa” da, El Saadawiren hitzetan.

Goiz hasi zen ikusten eta sentitzen zuena literaturaren galbahetik pasatzen. Emakume sendagile baten memoriak (1958) liburua, esaterako, mugarri izan zen feminismo arabiar garaikidean, eta ordudanik liburu asko argitaratu ditu emakumeek emakume izate hutsagatik hainbat alorretan bizi duten zapalkuntza islatuz.

Bibliografia
• Emakume sendagile baten memoriak (1958).
• Munduko gizon bakarraren heriotza (1974).
• Ez daukagu lekurik paradisuan (1979).
• Bi emakume bakar batean (1983).
• Imanaren erorketa (1987).
• Maitasuna petrolioaren garaian (2009).

Webgunea
nawalsaadawi.net

· Nawal El Saadawi, emakume izena duen iraultza [Gaztezulo aldizkaria, 116. zenbakia, 2011ko martxoa]





Jonathan Franzen, eguneroko askatasunaren bila

7 02 2011

“@ehunginen: Jonathan Franzenen ‘Freedom’ irakurtzeko deseatzen nago. Elkarrizketa interesgarria egin diote La Tercera egunkarian”.

Ez nuen ezagutzen Jonathan Franzen, oraintsu adiskide batek twitterren utzitako mezu hori irakurri eta egile estatubatuarraren arrastoari segika hasi arte.

Txileko La Tercera egunkariak egindako elkarrizketa irakurri orduko ohartu nintzen ez nuela bakerik izango Franzenen lanak sarean aurkitu eta eleberriren bat amaitu arte. Zorionez. Ez baita edonolako aurkikuntza izan.

Jonhatan Franzen (Chicago, AEBak, 1959) 29 urterekin sortu zen literaturaren historiarentzat, Hogeita zazpigarren hiria eleberria argitaratu zuenean. Kritika onak izan zituen, eta beste zenbait lan ere argitaratu zituen hurrengo urteetan, baina 2001ean lortu zuen arrakasta eta oihartzuna nazioartean Zuzenketak nobelarekin. AEBetako National Book Award saria jaso zuen, eta Pulitzer sarirako finalista ere izan zen. Hainbat hizkuntzara itzuli dute liburua, eta dagoeneko ia hiru milioi ale saldu ditu mundu zabalean.

Iaz argitaratu zuen azken eleberria: Freedom. “Maisulana”, The New York Times egunkariaren iganderoko literatura gehigarriaren iritziz.

AEBen azken hamarkaden erretratua egiten du eleberriak, “surik eta amorrurik gabeko gaur egungo nerabeei” gorrotoz begiratzen dieten protagonisten eguneroko kontuetatik abiatuta. Eguneroko kontu horiek dira historia handia kontatzeko Franzenen bitarteko gustukoenak: “Gaur egun, zenbait urtez kulturatik aldentzea eta inguruko kontu txikiei arreta handiz begiratzea da idazle batek eskaini dezakeena”.

Ahaleginean, Franzenek ez du lortu kulturatik aldentzea. Mundu erdiko irakurleak bere lanen zain egotea baizik. Izan ere, literatura garaikidearen izen handienetakoa da Franzen, batzuetan twitterreko mezu baten txikitasunean galduta geratu daitekeen arren.

Bibliografia

Eleberriak

The Twenty-Seventh City (1988).

Strong Motion (1992).

The Corrections (2001).

Freedom (2010).

Entseguak

How to Be Alone (1988).

The Comfort Zone (2004).

The Discomfort Zone (2006).

[ Gaztezulo aldizkaria, 115 zenbakia, 2011/02 ]