Sembrant llibres que porten un nou món. Mundu berria dakarten liburuak ereiten

1 04 2016

Obrint Pas taldeko Xavi Sarriaren Totes les cançons parlen de tu liburua argitaratu zuenean ezagutu nuen Sembra Llibres argitaletxea, eta ordudanik arretaz jarraitu dut pasioz eta mimoz egiten duten lana.

Azken hilabeteotan, ordea, arreta lilura bihurtu zait, Feliu Venturaren Com un record d’infantesa eta Roc Casagranen L’amor fora de mapa irakurrita.

Lagunak bisitatzeko sakabanaketaren errepideetan ehunka eta ehunka kilometro egitera behartuta, Alacant barrualdean barrena egindako bidaientzat soinu banda bilatzen hasita arkitu nuen noizbait Feliu Venturaren Alacant -per interior- ederra, eta harrezkero Xativako musikariak egindako bidea sakonago ezagutzeko eta gozatzeko aukera izan dut.

2014an, herrien elkartasuna, festa eta kultura uztartuz, eta Kataluniako prozesuari keinu konplizea eginez, Falcons de Vilafranca taldearen falcon edo casteller erakustaldiarekin batera, Feliu Venturaren kontzertua antolatu zuen Zarauzko Udalak, abuztuko jaietan.

feliu-zarautz

Egun hartan ezagutu nituen pertsonalki Feliu Ventura bera, eta haren taldeko musikariak. Tartean, baita bere ibilbide luzean ezinbesteko bidelaguna izan duen Borja Penalba ere. Jende ona.

Pasa den udazkenean Sembra Llibres argitaletxeak Feliu Venturaren lehen eleberria iragarri zuenean, beraz, irrikaz itxoin nuen argitalpena, eta azaroan gustura irakurri nuen Com un record d’infantesa (Haurtzaroko oroitzapen bat bezala).

Txileko diktadurako kontuak, oroimen historikoa eta gaur egungo Herrialde Katalanak uztartzen dituen istorioan barrena, Ovidi Montllorren disko bat da hariari eusten diona. Liburu on eta atsegin bat ez ezik, beraz, Kataluniako musikan eta kulturan erreferentea den norbait ezagutzeko ere aukera eman zidan Feliuren liburuak: Ovidi Montllor, musikari, aktore eta poeta.

Hemen ‘Com un record d’infantesa’ liburuaren booktrailerra:

Hemen, berriz, Ovidi Montllor, Oriol Soleren rola jokatuz Segoviako ihesa (Imanol Uribe, 1981) filmean.

Azken batean, liburu batek orrialdez orrialde mundua ikusteko leiho berriak zabaltzen dizkizunean, bizitza edertzen eta aberasten dizun liburu horietakoa dela ohartzen zara. Horixe gertatu zitzaidan udazkenean Feliu Venturaren lehen nobelarekin, ezezagunak zitzaizkidan erreferentzia kultural ugari aurkituta.

Antzekoa gertatu zait Sembra Llibres argitaletxeak otsailean plazaratu zuen eta Herrialde Katalanetan saldu eta saldu ari den Roc Casagranen L’amor fora de mapa liburuarekin ere. Sorgindu egin nau, eta hainbat leiho berri zabaldu dizkit, idazle eta musikari berriak erakutsita.

Liburuaren nondik norakoa ederki laburtu du Raquel Andres kazetariak egunotan argitaratu duen iruzkinean:

“La generació que es mou entre els 30 i els 40 anys afronta el present i el futur amb molta incertesa. Planificar la vida a mitjà termini se’ls fa molt difícil, ja que és molt complicat trobar un treball estable o que garantisca uns ingressos mínims. I quant a les relacions sentimentals, els models apresos de mares i mares ja no els serveixen. Com moure’s, doncs, en aquest territori incert? Amb L’amor fora de mapa (Sembra Llibres), Roc Casagran (Sabadell, 1980) ens fa una proposta: trencar amb les convencions socials per a construir un món nou i pròxim on puguem ser realment feliços”.

Gazte izateari uko egin nahi ez diogun helduon muga horietan barrena, eguneroko bizimodua aurrera ateratzeko zailtasunak eta bikote harremanen inguruko kontraesanen ispilu guztiak erakusten dizkigu Roc Casagranek nobela eder honetan, gure burua behin eta berriro Llull izeneko protagonistan ikusteraino. Llull, gainera, poemak idaztea gustukoa duen ero horietakoa da, eta poema horietako batzuk ere ageri dira eleberrian barrena.

Poema horietako 14 hartu, abesti bihurtu, eta liburuko zenbait pasarterekin batera, disko ere bihurtu dute Mireia Vivesek eta lehen aipatutako Borja Penalba musikariak. Herrialde Katalanetan argitaratzen den Ara egunkariak, zehazki, pasa den asteburuan eskaini eta banatu zuen diskoa, egunkariarekin batera.

Hemen, Roc Casagran idazlea bera, Mireia Vives, Borja Penalba eta David Fernandezekin diskoaz eta liburuaz solasean.

Argitaratu eta bi hilabete eskasera, liburu bat eta disko bat baino askoz gehiago bihurtu da dagoeneko L’amor fora de mapa ederra. Erantzunak aurkitu ezinik dabilen belaunaldi baten erretratua izateaz gain, Herrialde Katalanetan hainbat esparru elkartu dituen proiektu kulturala ere bada. Liburu batetik abiatuta, zerbait aldatzeko esperantzan sinesten duen jendearen ekarpena. Kulturan ere, Herrialde Katalanetako lagunak ikasgai ederra ematen ari zaizkigu. Batez ere Sembra Llibres argitaletxeko lagunak. Mundu berria dakarten liburuak ereiten ari dira. Sembrant llibres que porten un nou món.

L’amor fora de mapa. Mireia Vives eta Borja Penalba

Diskoa sarean ere entzun daiteke, on-line, esteka honetan edo beheko irudiaren gainean klik eginda.

Gai honi buruzko informazio osagarria:
· Sembra Llibres argitaletxearen webgunea: sembrallibres.com
· Feliu Ventura: Com un record d’infantesa. Liburuari buruzko informazioa.
· Feliu Venturaren webgunea: feliuventura.cat
· Smoking Souls: Alacant -per interior-. Smoking Souls taldearen bertsio ederra eta bideoklipa.
· Ovidi Montllor.
· Roc Casagranen webgunea: roccasagran.cat
· Per a la generació de la incertesa (L’amor fora de mapa liburuaren iruzkina. Raquel Andres, La Vanguardia, 2016-03-29).
· Roc Casagran.
· Emporta’t el CD ‘L’amor fora de mapa’, de Mireia Vives i Borja Penalba (promo.ara.cat).
· Mireia Vives i Borja Penalba: L’amor fora de mapa (mesdemil.bandcamp.com).

 

Advertisements




Jokin Urain gaur aterako da kartzelatik

20 11 2013

Ez nago seguru noiz ezagutu nuen Jokin Urain, ez naiz akordatzen, baina badakit Susa argitaletxeak 1989ko ekainean argitaratutako Itzalpeko ahotsak aldizkarian plazaratu zituen poema hauek irakurrita izan nuela lehen aldiz bere berri.

Patxi Saiz abeslari getariarrak musikaz bildu zuen gerora poema haietako bat, Galdetzen kantuan.

Gauari
nahi nioke galdetu
zergatik ez dituen
ene penak
egunaren argia bezala
aienatzen.

Izarrei
nahi nieke galdetu
zergatik ez duten
ene bihotza
gauaren iluna bezala
alaitzen.

Haizeari
nahi nioke galdetu
zergatik ez dizkidan
maitearen laztanak
pago hosto igarrak bezala
ekartzen.

Euriari
nahi nioke galdetu
zergatik ez duen
ene egarria
zelai lehorrarena bezala
asetzen.

Etsaiari
nahi nioke galdetu
zergatik ez duen
herriaren garraisia
indarkeri ankerraren ordez
aditu nahi.

Gerora heldu zen Txalaparta argitaletxeak 1992an argitaratu zuen Adlotse nobela. Gerora, Gatibu sortu nintzen. Errotarria. Ez dago etxean. Eta liburuen eta literaturaren harira sortutako harremana estutzen hasi zen, lehen gutunak eta bisitak heldu ziren, lagun arteko solasaldiak eta hainbat ordu irauten zuten bisak.

Mendeku politikak, ordea, euskal preso politikoei arnasa ere kendu nahi die, eta baldintza guztiak asko zorrozten hasi ziren gero espetxeetan. Ordudanik, urteak dira Jokin kristal lodiaren atzean ikusten dudala. Ehunka kilometro egin errepidean, eta buelta, 40 minutuko solasaldiaren ondoren. Literatura, larrutu beharrekoak larrutu, herriko kontuak, politika, etxekoak… bisitetan ohikoak diren kontuak.

Zenbat egun eta kilometro sakabanaketaren errepideetan. Jose Luis Otamendirekin. Iñigo Aranbarrirekin. Miel Anjel Elustondorekin. Bateko eta besteko senide eta lagunekin. Dueñas. La Moraleja. Zikoinak. Gaztelako zelaiak. Menuak. Gasolindegiak. Zuera. Bakarrik egindako bidaiak. Harresien barruan ezagututako haurtzaindegiak. Herrera de la Mancha. Mieltxin bidaiak. Lasarten senideekin batera ostiraletan hartutako furgonetak. Gauak errepidean. Hotza. Elurra. Goiz iritsi. Manzanares, Ciudad Real. Zenbat goiz eta gosari Menano hoteleko kafetegian. Euskal presoen senideentzat zabaldutako ateak eta piztutako berogailuak. Herrerako euliak. Behin kartzela barruan bildutako labanda loreak. Milaka oroitzapen. Udaberriari hautsitako ertzak, urte askoan.

barren

1986ko urtarrilaren 10ean atxilotu zuten Urain, beste hainbat euskal herritarrekin batera, ETAren aurkako polizia operazio batean, Basaurin. Hamar egunez izan zuten inkomunikatuta, eta tortura basatiak salatu zituen. 2009ko abuztuaren 9an bete zuen ezarri zioten kondena, eta ordudanik aske beharko lukeen arren, 197/06 doktrina aplikatu ondoren, 2016ra arte luzatu zioten zigorra. Estrasburgoko Giza Eskubideen Auzitegiaren erabakiaren ondoren, azkenean, Jokin Urain ere legez kanpo bahituta egon dela ikusi da, behar zuena baino lau urte gehiago.

Atzo, Jokin aske uzteko eskatu zuen fiskaltzak, eta gaur beste zazpi euskal presorekin batera Jokin Urain ere aske uzteko agindu du Auzitegi Nazionalak. Bahiketa amaitu da, beraz. Senideak Manzanaresen daude astelehenaz geroztik, eta ordu bihurtu daitezkeen arren, minutuen kontua besterik ez da orain Jokinen zain egotea. Aske besarkatu ahal izateko. Behingoz.

ONGI ETORRI, JOKIN!!!

Jokin Uraini buruzko albisteak eta Jokin Uraini egindako elkarrizketak:
· Jokin Urain euskal presoa aske uzteko eskatu du Fiskaltzak (elgoibarren.net, 2013-11-19).
· Aldaketa eta egoera berrien zain bizi gara kartzelan (Barren aldizkaria, 2013-06-14).
· Jokin Urain: «Garenak garelako gauzkate hemen» (Argia aldizkaria, 2008-03-02).
· Kixkur, 25 urte espetxean borrokan.
· Jokin Urain: «Asko izan dira era batean eta bestean lagundu digutenak» (Argia aldizkaria, 2006-12-03).
· Jokin Uraini hitzak (Bide Ertzean taldearen abestia).





Kuba, askatasunaren eskola

26 07 2012

Uztailak 26 ditu gaur. Egun handia da kubatarrentzat. 1953an, gaurko egunez, Fidel Castrok gidatuta, Moncada eta Carlos Manuel de Cespedes koartelen kontrako erasoak egin zituzten Batista diktadorearen aurkako iraultzaileek. Kubako Iraultzaren hasiera izan zen. Atxilotu eta epaitu egin zituzten iraultzaile haiek. Fidel Castro epaiketa hartan nabarmendu zen hizlari eta iraultzaile gisara, eta epaiketa hartakoa da betiko geratu den La historia me absolverá esaldia eta hitzaldia.

Uztailaren 26ko Mugimendua sortu zuten iraultzaileek, Moncadan hasitako bideari segida emateko, eta Fidel, Che, Camilo, Tania eta beste hainbat gerrillari buru zituzten fronteekin, borroka armatuaren bidez diktadura garaitzea lortu zuten. Kubako Iraultzak eta herriak boterea eskuratu zuten.

Duela hamahiru urte, 1999ko ekainean Txalaparta argitaletxean lanean hasi nintzenean, Tafallako bulegoan pilatuta aurkitu nituen lanen artean, Fidelen liburu bat zegoen: La fortaleza conquistada. Iraultza gailendu ondoren, militarren koartelak eskola bihurtzeko erabakia hartu zuten iraultzaileek, eta horietako lehenengoaren inaugurazioan ehunka haurren aurrean hitz egin zuen Fidel Castrok, 1959ko irailaren 14an, ikasturteari hasiera emateko ekitaldian. Haurrentzat eman zuen lehen hitzaldia izan zen.

Harribitxi hutsa da hitzaldia, eta Kuban haurrentzako liburu gisara ere argitaratu zuten 80ko hamarkadan. Liburu haren fotokopiak ziren Tafallako bulegoan aurkitu nituenak.

Euskaraz Fidel Castroren libururik ez zegoenez irakurgai, liburu hura itzultzea otu zitzaidan. Ez genuen lortu ez argitaratzailearekin ez marrazkilariarekin harremanetan jartzea, eta 1999an Kubara egin nuen lehen bidaian liburu haren orijinala aurkitzearekin egoskortu nintzen, euskarazko edizioa ahalik eta ederrena izan zedin. Habanako hamaika liburu denda zeharkatu nituen, baita plazetan eta kaleetan dauden liburu saltzaileen hainbat postu ere, azkenean, Habana Zaharreko plaza batean, ale bakan bat aurkitu nuen arte.

“Este discurso fue el primero que Fidel Castro dedico a los niños cubanos, y lo pronuncio con motivo del inicio del curso escolar el 14 de septiembre de 1959 en la antigua fortaleza de columbia, convertida a partir de ese momento en ciudad escolar libertad”.

Hurrengo hilabeteotan lortu genituen liburua euskaratzeko eskubideak, eta 2000. urtean ikusi zuen argia Fidel Castroren euskarazko lehen liburuak, Txalapartaren Axuri Beltza bilduman eta 8 urtetik aurrerako haurrentzat argitaratuta: Askatasunaren Eskola. Oraindik salgai ageri da Txalapartaren webgunean.

Hau irakur daiteke liburuaren kontrazalean:
“Kuban, Iraultza gailendu zenean, errebeldeek gotorleku militarrak eta kuartelak menperatu eta askatasunaren eskola bihurtu zituzten. Lehenengoa Fidelek inauguratu zuen, eta orduan eskaini zien hitzaldi oso bat haurrei lehen aldiz. Hitzaldi ezagun hura jasotzen du esku artean duzun liburuak. Bertan, besteak beste, iraultzaile onak izateko ikasi egin behar dela nabarmentzen du egileak, ikasten ez duenak, nahi izanda ere, ez baitaki gauzak ongi egiten”.

Handik hilabete batzuetara, sasoi hartan Hala Bedi irratiko esatariak ziren Mikel Ayllon eta Aitziber Perez de Karkamo adiskideen opari polita jaso nuen. Bizitzan jaso dudan berezienetakoa, dudarik gabe. Nik euskaratutako Askatasunaren Eskola hura hartu, eta musikarekin lagunduta, atalka, irratian eman zuten, irrati-nobela balitz bezala. Guztia amaitu zutenean, cd batean bidali zidaten, opari.

Gaur, uztailaren 26a denez, Fidel, Camilo, Che, Tania eta gainerako iraultzaile guztien omenez, Kubako Iraultzak erakutsi digun bidea gogoratuz, zuekin konpartitu nahi dut.

Duela hamabi urte, Hala Bedi irratiko bi lagunek, Mikelek eta Aitziberrek, Fidelen Askatasunaren Eskola liburua hartu eta irratirako prestatutako irakurketa musikatua, gaur, zuentzat eta Kubaren lagun guztientzat.

Hemen duzue osorik entzungai, bost ataletan.

ASKATASUNAREN ESKOLA
· Testua: Fidel Castro.
· Euskaratzailea: Gari Berasaluze.
· Ahotsa: Mikel Ayllon eta Aitziber Perez de Karkamo.
· Hala Bedi irratia, 2001.

· JAITSI (66,7 Mb)





Liburuaren Egunean, irakurleekin

23 04 2012

Liburuaren Egunean liburu bat idatzi duen edonori egin dakiokeen opari ederrenetakoa egin didate gaur Gasteizeko San Martin ikastetxeko irakasleek eta ikasleek: liburua aldez aurretik irakurri, eta liburuaren inguruan lasai solasean aritu, prestatu dituzten galderei erantzunez. Liburuaren historion oinarritutako marrazkiak oparitu dizkidate, liburutegia bereziki prestatu dute…

Mila esker guztiagatik!





gernika esaten badut

30 03 2012

EuskalPen Klubak apirilaren 26an munduko bazter guztietatik iritsitako poemekin bete nahi du Gernika, bonbardaketaren 75. urteurrenean. Horretarako Poemak Gernikarako deialdia egin du, Gernikari eta munduko beste gernikei buruzko poemak jasotzeko. Ekimenarekin bat egin nahian, hau da gaur bidali diedana.


[ koadroa: Felipe Arcos txiletarraren Gernika-Remix, 2011 ]

gernika esaten badut
lanbroa ageri da
sagarrondorik gabe
geratutako historia liburuetan.

gernika abesten badut
maite ditudan bazterrak
betetzen dituzte hildakoen izenek
oraindik galdu gabe dagoen toponimian.

gernika ikusten badut
lapurtutako koadro bat dago
munduari begira
hemengoa ez den museo batean.

gernika oroitzen badut
zure ezpainak dira
itzaltzen ez den suak hartuta.

gernika idazten badut
dornier, junker edo heinkel
bezalako hitzekin
harriz betetako basamortua
zabaltzen da azoka egunetan.

gernika esaten badut gernika
abesten badut gernika ikusten
badut gernika oroitzen badut
gernika idazten badut

errautsetatik koloreak bildu dituen
herri bat erakusten ari naiz
munduko gernika guztiekin batera
koadroa noiz amaituko den galdezka.





Kometa gorriak gutunetan

20 03 2012

Hamalau urte igaro dira Eduardo Galeanoren testu hau euskaratu eta sasoi hartan plazaratzen genuen Vladimir literatura fanzinean argitaratu genuenetik:



“Preso politiko uruguaitarrek ezin dute baimenik gabe hitz egin, txistua jo, irribarre egin, abestu, azkar ibili eta beste preso bat agurtu. Ezin dituzte margotu, ezta jaso ere, emakume haurdunen, bikoteen, tximeleten, izarren eta txorien marrazkiak.

Didasko Perezek, eskolako maisuak, torturatua eta ideia ideologikoak izateagatik preso dagoenak, igande batean bost urteko Milay bere alabaren bisita du. Alabak txorien marrazki bat dakarkio. Zentsoreek kartzelaren sarreran hausten diote.

Hurrengo igandean, Milayk zuhaitzen marrazki bat dakarkio. Zuhaitzak ez daude debekatuak eta marrazkiak aurrera egiten du. Didaskok lana goraipatzen dio eta zuhaitzen hostoetan agertzen diren koloretako zirkuluetaz galdegiten, arramen arteko zirkulu txiki ugari horietaz:

—Laranjak al dira? Zer fruta dira?

Haurrak isilarazi egiten du.

—Ssssshhhh.

Eta sekretuan azaltzen dio:

—Babua, Ez al duzu ikusten begiak direla? Izkutaturik ekarri dizkizudan txorien begiak”.

[ iturria: Vladimir fanzinea, 6.zenbakia. Zarautz, 1998ko apirila ]

Galeanoren testu ederrarekin, eta Didasko Perez maisuaren alabak zentsoreei aurre egiteko erakutsitako irudimenarekin akordatu naiz gaur, Espainiako kartzeletan dauzkaten preso politikoei ezarri dizkieten azken debekuak ezagutu ditudanean. Albistea, hemen: Interior prohíbe a los presos de ETA y de los GRAPO firmar como ‘presos políticos’.

Tartean, honakoa salatzen du Alacanten preso daukaten David Garaboa GRAPOko presoak: “Recientemente me impusieron una nueva prohibición, una más: a partir de ahora no puedo escribir en los sobres de mis cartas la firma ‘preso político’, ni tampoco dibujar ninguna estrella roja, tal y como venía haciendo hasta ahora. De lo contrario, dichas cartas serán retenidas”.

Sasoi batean Didasko Perezi emakume haurdunen, bikoteen, tximeleten, izarren eta txorien marrazkiak debekatzen zizkioten modu berean, orain, izar gorriak marraztea debekatzen diete presoei. 2012an. Europan.

Didasko Perezen alabak zuhaitzetan ezkutatuta marrazten zituen txorien begiak bezala, debeku antzuei eta ankerrei irudimenarekin eta literaturarekin erantzuteko garaia heldu da. Marraztu ditzagun kometa gorriak gutunetan. Honelakoak. Eta bidal ditzagun preso politikoen ziegetaraino, ezkutatuta helarazi dizkiegun izarrak aurkitu eta irribarre egin dezaten.





Sorlekutik II, Txiliku ‘Bizien gaubeilan’ liburuaz solasean

18 01 2012

Sorlekutik ekimenaren bigarren solasaldia izango da gaur.

Jesus Mari Olaizola Txiliku idazle zarauztarra izango da gonbidatua, udazkenean aurkeztu zuen Bizien gaubeilan liburuaz solasean aritzeko. Nagore Etxabe izango du ondoan galderak egiten, bidaide eta aurkezle lanean.

· Eguna: urtarrilak 18, asteazkena.
· Lekua: Zarautz. Sanz Enea kultur etxeko sotoan.
· Ordua: 19:00etan
· Bidaidea: Nagore Etxabe
· Antolatzailea: Zarauzko Udala, Kultura Saila.

JESUS MARI OLAIZOLA ‘TXILIKU’


[argazkia: zarautz.hitza.info]

Jesus Mari Olaizola Lazkanok (Zarautz, 1951) literaturaren alorrean, haur eta gazteentzat idatzi izan du batik bat, eta bibliografia oparoa du alor horretan, baina helduentzako ipuin eta narrazioak ere argitaratu ditu.

Ahozko literaturaren miresle, hainbat altxorren bila ibiltzea atsegin zaio: igarkizunak, kantu eta esaera zaharrak, jolaserako erretolikak, ahokorapiloak… 1994. urtean Koldo Mitxelena saria irabazi zuen, igarkizunen gaineko lan bategatik eta 2000. urtean Axa mixa zilarra liburua argitaratu zuen gai bertsua jorratuz.

Haur eta Gazte Literatura sailean Euskadi saria irabazi zuen 2004an, Osaba Bin Floren liburuarekin.

· Iturria: idazleak.org
· Txilikuren biografia zehatzagoa, hemen.
· Txilikuren bibliografia osoa, berriz, hemen.

BIZIEN GAUBEILAN

Gaur egun oraindik ipuinak kontatzen direla, batez ere umeei, eta tradiziozkoak izan litezkeela uste du Txilikuk. Baina egun ahozko literatura beste era batera egiten dela uste du, istorioak kontatzen dituzten kantuen bidez, edo hor zehar dabiltzan legenda urbanoen bidez. «Horiek guztiak ikusi beharko genituzke, eta geure euskarazko literaturan sartzen joan». Horixe egin du berak, eta 23 istorio bildu ditu Bizien gaubeilan (Elkar, 2011) lan berrian.

«Gertatzen edo kontatzen diren gauzez» dihardu liburuak, idazlearen hitzetan. «Ez dut esango ipuinak direnik; badu ipuinaren kutsu bat, badu kondaira eta mitologiako zenbait kontakizunena ere». Askotariko istorioak bildu ditu. «Ipuin antz handiagoa dute batzuek, eta beste batzuk gehiago hurbiltzen dira istorio laburretara, pasadizoen tankerako kontuetara, narrazio txikietara».

· Testua: Ainhoa Sarasola, Berria.

LIBURU HONI BURUZKO INFORMAZIO GEHIAGO:
· Lagunartean kontatzeko modukoak (Berria, 2011-10-01)
· Ahoz-aho zabaltzeko ipuinak aurkeztu ditu Txilikuk ‘Bizien Gaubeilan’ (Noticias de Gipuzkoa, 2011-10-01).
· ‘Bizien gaubeilan’ liburua aurkeztu du gaur Jesus Mari Olaizola Txilikuk (Urola Kostako Hitza, 2011-09-30).