Memoria eta etorkizuna (Kataluniari begira)

4 10 2017

ZuZeu orainkari digitalarentzat urriaren 1eko erreferendumaren inguruan Bartzelonatik egindako kronika laburra, irudi eta bideoekin lagunduta. Jatorrizko bertsioa, hemen irakurgai:
· Memoria eta etorkizuna (Kataluniari begira). zuzeu.eus, 2017-10-02.

emoria eta etaorkizuna (Kataluniari begira) –


IRAILAK 30, larunbata, 12:00. Cerdanyola del Valles.


Juan Paredes Manotas
 Txiki fusilatu eta 42 urtera, fusilatu zuten lekuan bertan omenaldia egin zitzaion aurten ere, Cerdanyola del Vallesen. Herrialde Katalanetako eta Euskal Herriko dozenaka lagun elkartu ziren bertan. David Fernandezek, Diego Paredesek eta Fermin Muguruzak hartu zuten hitza, Feliu Ventura musikariarekin batera. Eusko Gudariak eta Els Segadors abestuz amaitu zen ekitaldia.

Aurtengoa urteroko ekitaldia baino zerbait gehiago zen. Izan ere, urriaren 1eko erreferendumaren bezperan,  inoiz baino gehiago sumatzen zen Txikiren askatasun haizea Cerdanyolan. Milaka eta milaka lagunek frankismoaren aurka eta askatasunaren alde egindako guztia loratzen ikusteko gero eta gutxiago falta dela sinetsita.

Memoria eta etorkizuna (Kataluniari begira)
Krabelin gorriak, Txiki fusilatu zuten lekuan bertan.

Diego Paredes eta Fermin Muguruza.

IRAILAK 30, larunbata, 16:39. Bartzelona.

IRAILAK 30, larunbata, 18:00. Bartzelonako Ateneoa.


Independentziaren Aldeko Udalerrien Elkarteak (Associació de Municipis per la Independència, AMI) harrera egin zien urriaren 1eko erreferendumera begirale gisara nazioartetik heldutako gonbidatuei. Tartean ziren Euskal Herriko ehun bat alkate eta hautetsi, gehienek Udalbiltzako kide gisara joanda. Argazkian, Udalbiltzako lehendakari eta Hernaniko alkate Luis Intxauspe eta AMIko lehendakari eta Vilanova i la Geltru-ko alkate Neus Lloverasekin.

IRAILAK 30, larunbata, 19:06. Sant Jaume plaza. Bartzelona.

Espainiaren batasunaren alde oihuka, dozenaka lagun elkartu ziren erreferendumaren bezperan Bartzelonako Sant Jaume plazan. Francoren eta Democracia Nacional alderdi ultraeskuinaren aldeko oihuak eta agur faxistak ere egin zituzten hainbat aldiz.


URRIAK 1, igandea. 05:47. Bartzelona.
Vallcarca auzoko Pare Poveda eskola. Hauteslekua.

Dozenaka lagunek egin dute lo eskola barruan, gimnasioan, hauteslekua zainduz. 05:00etatik aurrera, erakunde subiranistek egindako deiari erantzunez, herritarrak gerturatzen hasi dira, hauteslekua babestera. Eskolako patioa da bilgune nagusia.

06:43. Mossoak heldu dira Vallcarca auzoan dagoen Pare Poveda eskolako hauteslekura, ea hautetsontzirik dagoen begiratzera, eta arduradunen bat ba ote den galdetzera. “Tots!” erantzun dute gaua bertan eman duten herritarrek, txalo artean. Krabelin gorriak eman dizkiete mossoei.

09:03. Tentsioa da nagusi hauteslekuan. Mossoak heldu dira berriro, eta duten informazioa helarazi diete mahaikideei: hauteslekua hustu ezean, Espainiako Polizia helduko dela, hautetsontzien bila. Mahaikideek eta ahaldunek aurrera segitzea erabaki dute. Kanpoan zain dauden ehunka herritarrei jakinarazi diete, eta txalo artean eta votarem! oihuka hartu dute hauek erabakia.

09:11. Mahaikideek bozkatu ondoren, ateak zabaldu eta herritarrak hasi dira bozkatzen. Goizeko 06:50etik zain dagoen amona hau izan da lehena.

10:23. Familia giroan bozkatzen dute askok, hainbat orduz zain egon ondoren. Izan ere, Guardia Zibila gogor ari da Kataluniako Gobernuak prestatutako aplikazioen eta sistema informatikoaren aurka, eta arazoak konpondu arte luze itxoin behar dute herritarrek. Gazte asko ageri dira adineko senideekin.

11:15. Hauteslekua babesten gaua bertan eman dutenek edo oso goiz etorri direnek, goizean zehar lo apur bat egiteko ere baliatu dute eskolako gimnasioa. Hala ere, tentsioa handia da, batez ere sare bideetatik eta mezularitza aplikazioetatik heltzen diren albisteak eta irudiak ikusi ostean.

11: 43. Mossoek oharrarazitakoa eta gero, Espainiako Polizia edo Guardia Zibila heltzea minutuetako kontua delakoan daude mahaikideak eta boluntarioak. Eskola honetatik hurbil dagoen Vall d’Hebron hauteslekura heldu omen dira. Beraz, adi egoteko garaia da. Denak telefonoetatik heltzen den informazioari begira, etengabe. Izugarriak dira irudiak. Indarra eta bortizkeria basatia erabiltzen ari da Espainia, bozkatu nahi duten herri oso baten aurka. ‘Jende baketsua gara’ eta ‘ bozkatu besterik ez dugu nahi’ diote, eta hauteslekuaren atarian krabelin gorriak jarri dituzte, beste hauteslekuetan zakur amorratuen gisara egurra banatzen ari diren poliziak heltzen direnean haiei emateko.

URRIAK 1, igandea. Gotiko auzoa. Bartzelona.

17:35. Bartzelonako alde zaharreko Gotiko auzoan, Cervantes eskolako hauteslekuaren atarian, herritarrek orduak eman dituzte ilaran, bozkatzeko zain. Behin hauteslekutik atera ostean, gainerakoen txalo artean egiten dute bidea. Horietako asko pozik, eta beste asko baita hunkituta ere, negar artean.

18:42. Marcel Subirach gustura eta harro atera da bozka eman ostean. Nazionalitate kataluniarra aitortzen dion karneta erakusten die ingurukoei, aspaldidanik kataluniarra soilik dela esanez.

18:36. Halako batean, jendeak kalez jantzitako Espainiako hiru polizia ezagutu ditu, eta bidali egin ditu hautesleku ataritik.

19:46. Kataluniako Parlamentuko lehendakari Carme Forcadell heldu da hauteslekura. Mahaikideak eta boluntarioak agurtu ditu banaka-banaka, eta hauteslekuan dauden nazioarteo begiraleekin ere solasean aritu da. Mahaikideren bat hunkitu ere egin da, eta negarrez besarkatu du Forcadell, behin eta berriro eskerrak emanez. ‘Gràcies, presidenta. Gràcies’. Nazioarteko begiraleen artean dira Euskal Herriko zenbait hautetsi eta alkate ere.

20:00. Hauteslekua itxi dute barrutik, bozkatzeko ordua amaitu denean. Ez da heldu Espainiako Polizia edota Guardia Zibila, eta pozik ospatu dute herritarrek. Zoramen uneak dira. Poza, malkoak, urduritasuna… elkarrekin aurrera egin eta irabazi izanaren sentipena dute gehienek.


Batzuei kosta egiten zaie malkoei eustea.


21:36. Espainiako Polizia edo Guardia Zibila zenbaketa eragoztera etorriko den beldur, badaezpada, zenbaketa amaitu arte hauteslekua zaintzen geratu dira ehunka eta ehunka herritar. Telefonoari begira daude gehienak, etengabe, mundu osoko hedabideak Kataluniako erreferendumaz esaten ari direna segitzen.


22:30. Katalunia Plaza. Kataluniako Gobernuaren agerraldia pantaila erraldoian jarraitu dute milaka lagunek, independentziaren aldeko oihuen artean. Errepresioari irabazi izanaren alaitasuna ez da plazan kabitzen. Denek dakite egun eta ordu historikoen lekuko eta protagonista ari direla izaten.

Espainiaren errepresioa eta Kataluniako herritarren duintasuna nabarmendu ditu Carles Puigdemont presidenteak, eta emaitza loteslea izango dela adierazi dute, gobernukide guztiak ondoan dituen agerraldi solemnean. Zerbait handia egin eta irabazi izanaren poza nabari da milaka eta milaka herritarren artean.


Erreferendumaren emaitzak ezagutzea soilik falta da orain. 23:30erako iragarri dute Jordi Turull, Oriol Junqueras eta Raül Romeva gobernukideek. Nazioarteko dozenaka eta dozenaka hedabideren kamerak eta platoak daude plazan. Mundua begiratu dute kataluniarrek, eta ospakizun unea da, errepresioari duintasunez aurre egin eta erreferenduma egitea eta irabaztea lortu duen herri baten bihotza da une hauetan Katalunia Plaza.

Bozgorailuetatik  baietzaren alde Herrialde Katalanetako hainbat musikarik egindako Agafant l’horitzó abestia jarri dute, hauteskunde kanpainan lau haizetara entzun dena. Azken asteotako eta egun osoko tentsioa irribarre eta ospakizun bihurtzeko ordua da, errepublika eta askatasuna gero eta hurbilago dutela jakinda. Mambo!

Memoria eta etorkizuna (Kataluniari begira)

Advertisements




Fidel Castro, Askatasunaren Eskola

26 11 2016

Fidel Castro hil da gaur. Handienetan handienetakoa. Omenaldi gisara, 2012ko uztailaren 26an blog honetan bertan idatzitakoa berreskuratu nahi dut gaur, Txalaparta argitaletxea Fidel Castroren Askatasunaren Eskola liburua euskaraz nola argitaratu zuen kontatzen duena.

Opari gisara, duela hamasei urte, Hala Bedi irratiko bi lagunek, Mikelek eta Aitziberrek, Fidelen Askatasunaren Eskola liburua hartu eta irratirako prestatutako irakurketa musikatua igo berri dut podcast moduan. Gaur, zuentzat eta Fidelen heriotzarekin umezurtz sentitzen zareten Kubaren lagun guztientzat.

· Askatasunaren Eskola liburua, podcast moduan, zazpi ataletan, hemen entzungai (ivoox).

castro_cienfuegos


KUBA, ASKATASUNAREN ESKOLA

[2012-07-26]

Uztailak 26 ditu gaur. Egun handia da kubatarrentzat. 1953an, gaurko egunez, Fidel Castrok gidatuta, Moncada eta Carlos Manuel de Cespedes koartelen kontrako erasoak egin zituzten Batista diktadorearen aurkako iraultzaileek. Kubako Iraultzaren hasiera izan zen. Atxilotu eta epaitu egin zituzten iraultzaile haiek. Fidel Castro epaiketa hartan nabarmendu zen hizlari eta iraultzaile gisara, eta epaiketa hartakoa da betiko geratu den La historia me absolverá esaldia eta hitzaldia.

Uztailaren 26ko Mugimendua sortu zuten iraultzaileek, Moncadan hasitako bideari segida emateko, eta Fidel, Che, Camilo, Tania eta beste hainbat gerrillari buru zituzten fronteekin, borroka armatuaren bidez diktadura garaitzea lortu zuten. Kubako Iraultzak eta herriak boterea eskuratu zuten.

Duela hamahiru urte, 1999ko ekainean Txalaparta argitaletxean lanean hasi nintzenean, Tafallako bulegoan pilatuta aurkitu nituen lanen artean, Fidelen liburu bat zegoen: La fortaleza conquistada. Iraultza gailendu ondoren, militarren koartelak eskola bihurtzeko erabakia hartu zuten iraultzaileek, eta horietako lehenengoaren inaugurazioan ehunka haurren aurrean hitz egin zuen Fidel Castrok, 1959ko irailaren 14an, ikasturteari hasiera emateko ekitaldian. Haurrentzat eman zuen lehen hitzaldia izan zen.

Harribitxi hutsa da hitzaldia, eta Kuban haurrentzako liburu gisara ere argitaratu zuten 80ko hamarkadan. Liburu haren fotokopiak ziren Tafallako bulegoan aurkitu nituenak.

Euskaraz Fidel Castroren libururik ez zegoenez irakurgai, liburu hura itzultzea otu zitzaidan. Ez genuen lortu ez argitaratzailearekin ez marrazkilariarekin harremanetan jartzea, eta 1999an Kubara egin nuen lehen bidaian liburu haren orijinala aurkitzearekin egoskortu nintzen, euskarazko edizioa ahalik eta ederrena izan zedin. Habanako hamaika liburu denda zeharkatu nituen, baita plazetan eta kaleetan dauden liburu saltzaileen hainbat postu ere, azkenean, Habana Zaharreko plaza batean, ale bakan bat aurkitu nuen arte.

“Este discurso fue el primero que Fidel Castro dedico a los niños cubanos, y lo pronuncio con motivo del inicio del curso escolar el 14 de septiembre de 1959 en la antigua fortaleza de columbia, convertida a partir de ese momento en ciudad escolar libertad”.

Hurrengo hilabeteotan lortu genituen liburua euskaratzeko eskubideak, eta 2000. urtean ikusi zuen argia Fidel Castroren euskarazko lehen liburuak, Txalapartaren Axuri Beltza bilduman eta 8 urtetik aurrerako haurrentzat argitaratuta: Askatasunaren Eskola. Oraindik salgai ageri da Txalapartaren webgunean. 

Hau irakur daiteke liburuaren kontrazalean:
“Kuban, Iraultza gailendu zenean, errebeldeek gotorleku militarrak eta kuartelak menperatu eta askatasunaren eskola bihurtu zituzten. Lehenengoa Fidelek inauguratu zuen, eta orduan eskaini zien hitzaldi oso bat haurrei lehen aldiz. Hitzaldi ezagun hura jasotzen du esku artean duzun liburuak. Bertan, besteak beste, iraultzaile onak izateko ikasi egin behar dela nabarmentzen du egileak, ikasten ez duenak, nahi izanda ere, ez baitaki gauzak ongi egiten”.

Handik hilabete batzuetara, sasoi hartan Hala Bedi irratiko esatariak ziren Mikel Ayllon eta Aitziber Perez de Karkamo adiskideen opari polita jaso nuen. Bizitzan jaso dudan berezienetakoa, dudarik gabe. Nik euskaratutako Askatasunaren Eskola hura hartu, eta musikarekin lagunduta, atalka, irratian eman zuten, irrati-nobela balitz bezala. Guztia amaitu zutenean, cd batean bidali zidaten, opari.

Gaur, uztailaren 26a denez, Fidel, Camilo, Che, Tania eta gainerako iraultzaile guztien omenez, Kubako Iraultzak erakutsi digun bidea gogoratuz, zuekin konpartitu nahi dut.

Duela hamabi urte, Hala Bedi irratiko bi lagunek, Mikelek eta Aitziberrek, Fidelen Askatasunaren Eskola liburua hartu eta irratirako prestatutako irakurketa musikatua, gaur, zuentzat eta Kubaren lagun guztientzat.

Hemen duzue osorik entzungai, zazpi ataletan.

ASKATASUNAREN ESKOLA
· Testua: Fidel Castro.
· Euskaratzailea: Gari Berasaluze.
· Ahotsa: Mikel Ayllon eta Aitziber Perez de Karkamo.
· Hala Bedi irratia, 2001.
· ASKATASUNAREN ESKOLA, podcast moduan (zazpi atal).





Adierazpen askatasunaz eta minutu bateko isiluneez

29 01 2015

Urtarrileko udal osoko bilkura izan genuen atzo Zarautzen. PSE-EEk Charlie Hebdoren aurkako atentatua eta Boko Harameko muturreko islamistek Nigerian egindako sarraskiak salatzeko mozioa aurkeztu zuten (hemen irakurgai: PSE-EE mozioa: Charlie Hebdo), eta plenoaren hasieran minutu bateko isilunea eskatu zuten eraso horietan hildakoen alde.

Minutu bateko isilunea eskatu eta inolako aipamenik ez aste honetan Zornotzan lan istripuz hil den langilearentzat.
Inolako aipamenik ez aste honetan Marokok basatiki torturatuta Aaingo kartzelan hil duen 22 urteko preso sahararrarentzat.
Inolako aipamenik ez indarkeria matxistaren eraginez azken astean Europan soilik hil diren dozenaka emakumeentzat.
Inolako aipamenik ez mendebaldeko bateko eta besteko gobernuek finantzatuta egunero egiten diren sarraskiez.

Minutu bateko isilunean, beraz, zutitu eta alde egin nuen batzar aretotik.
Gero, mozioak eztabaidatzerako orduan, Udal Gobernua osatzen dugun alderdion izenean testu hau irakurri nuen mozioaren aurkako gure jarrera adierazteko.

ADIERAZPEN ASKATASUNAZ ETA MINUTU BATEKO ISILUNEEZ

Nazioarteko politika kapitalismoak gidatzen duenez, dena ez da hain sinplea.
Charlie Hebdo astekariaren aurkako erasoa salatzen dugu, noski.
Boko Harameko muturreko islamistek Nigerian egindako sarraskiak salatzen ditugu, noski.
Baina argi daukagu hau adierazpen askatasunaren defentsa baino zerbait gehiago dela.
Adierazpen askatasunaz hitz egin behar bada, benetan hitz egin behar baita.

Gu ez gara Charlie Hebdoren bandera haizatzen hasiko, kapitalismoaren agintariek Parisen egin zuten bezala, adierazpen askatasuna aitzakiatzat hartuta, gero munduko hainbat bazterretan sarraskiak eta giza eskubide oinarrizkoenen urraketak finantzatzeko itzalpean, edota zuzenean egiteko, inolako bitartekaririk gabe.

Adierazpen askatasuna, bai, noski.
Baita oraindik kartzelan dituzten Egin egunkariko zuzendariarentzat eta arduradunentzat ere.
Baita tortura eta kartzela jasan zuten Egunkaria auziko lagunentzat ere. Zarautzen badakigu zerbait horretaz.
Baita egunkari bateko zuzendaria izateagatik, iritzi artikulu bategatik, auzipetua dagoen beste zarauztar batentzat ere.
Baita bere kazetari lanagatik atentatu bat jasan zuen eta aldizkari bateko zuzendaria den beste zarauztar batentzat ere.
Baita twitterren eta sare sozialetan askatasunez iritzia emateagatik jazarriak eta atxilotuak izaten ari diren dozenaka lagunentzat ere.
Baita Espainiako Gobernuak, jendarte isil eta otzana lortzeko bidean, erkidego autonomoetako polizia integral guztien laguntzarekin, ezarri nahi duen Mordaza Legea sufrituko duten, duzuen eta dugun guztiekin ere.

Adierazpen askatasunaren inguruko eztabaida, askoz sakonagoa baita, kondena antzuetan erortzeko.
Adierazpen askatasuna besteekiko errespetua galtzen den lekuan amaitzen da.
Ezberdina dena irainduta eta umiliatuta sentitzen den muga horretan.
Eta hala ere, ozen aldarrikatu eta lau haizetara defendatu behar da adierazpen askatasuna, inolako zalantzarik gabe.

Zoritxarrez, Espainiako hedabide publikoek, edota euskal erdiko telebista publikoak ere gehiegi dakite adierazpen askatasunari hegalak mozteaz, alderdi zehatz batzuen interesak soilik defendatzeko, gaur, oraindik, 2015eko urtarrilean.

Adierazpen askatasunaren inguruko hausnarketa baino gehiago, beraz, kapitalismo basatiak munduko herrialdeetan egiten dituen sarraskiez hitz egin beharko genuke Charlie Hebdo eta Boko Haram hizpide hartu behar baditugu.

Nork eta zergatik pizten dituen gerrak. Nork saltzen dituen armak. Zein diren munduko erakunde armatu handienak. Zigorrik gabe aritzeko lizentzia dutenak. Zergatik joaten diren guk hautatu ez ditugun erregeak, gure izenean eta gure zergekin, munduko arma trafikatzaile handienen hiletetara.

Edo mozioaren harira joanez, Charlie Hebdo zein Boko Haram aipatuta, Frantzia zein Nigeriari begiratuta, esan beharko da nork eta zergatik finantzatzen dituen diruz fundamentalismo zehatz batzuk. Gaur bertan irakurri dugu hedabideetan, Estatu Islamikoko komandante batek onartu duela AEBek finantzatzen duela diruz Estatu Islamikoa. Siriara bidaltzen duen islamista bakoitzeko 600 dolar jasotzen dituela. Frantziak, NATOk eta AEBek elikatu dute Estatu Islamikoa. Kobanen eta beste leku batzuetan bezala, ekintzaile kurduak aurre egin izan dieten bitartean, Turkia, Frantziaren eta Espainiaren babesarekin, kurduen erresistentzia zapaltzen ahalegindu den bitartean. Turkiak eta Espainiak, Erdoganek eta Zapaterok, badakite zerbait horretaz. Zibilizazioen aliantzaz. Kurduak zapaltzeaz. Estatu Islamikoa elikatzeaz, interes batzuen mesedetan.

Luze segi dezakegu munduari begira. Luzeegi, zoritxarrez. Siriako “errebeldeez”. Ukrainako naziez, eta abar.

Gaur bertan, armada sionistak, zuen soldadu bat hil du, kasko urdin bat jantzita zuen Espainiako soldadu bat, Hezbollahren aurkako erasoan. Baina berdin dio: hildakoak sionismoak, Osaba Samek, NATOk edota zibilizazioaren alde batek eragiten dituenean, hemen, beste aldera begiratzen dute hedabide gehienek. Adierazpen askatasuna hori baita batzuentzat: nahi denaz soilik hitz egitea, edota hildako batzuen berri soilik ematea. Nahi den lekura bakarrik begiratzea.

Adierazpen askatasuna bai, noski.
Minutu bateko isiluneak ere bai, noski.
Baina benetakoak direnean.





Hassanna libre!

23 01 2015

hassana-kartela





Sahararekiko elkartasun egun ederra, Larrabetzun

31 12 2014

Larrabetzun izan naiz gaur goizean. Izan ere, Sahararekiko elkartasun egun polita antolatu dute gaur, eta abenduan errefuxiatuen kanpalekuetan atera nituen argazkiak bertan erakusteko gonbidapena onartuta, gustura ibili naiz goizean zehar izan diren ekitaldietan.

IMG_3087

IMG_3096

Urteko azken egunean ohitura da lasterketa herrikoiak egitea, herri askotan. Larrabetzun ere lasterka aritu dira gaur goizean, baina izena ematerako orduan, ordaintzerakoan, Saharako errefuxiatuentzat bideratuko diren elikagaiak eraman behar ziren. Hori da ohitura azken urteotan. Elkartasu ekimen polita, zinez. Gaur, esaterako, 178 kilo azukre bildu dituzte. Basamortuan hainbat te kikara gozatzeko balioko dute.

IMG_3083

Euskal Trenbideetako Langileak Mugarik Gabe elkarteak, berriz, otsailean kanpalekuetara eramateko autobus bat lortu du, eta lasterketa amaitu ostean autobusa margotzea izan da korrika egin dutenentzat saria. Haurrak gustura aritu dira eskuak sahararren koloreekin busti eta autobusa margotzen.

IMG_3105

IMG_3113

IMG_3109

IMG_3114

IMG_3121

IMG_3125

Sahararen aldeko hainbat elkartek elkarlanean ekoitzitako egutegiak, elastikoak, pinak eta gainerakoak ere salgai izan dira horretarako propio jarritako karpan.

Kukubel Aisialdi Taldeak pintxoak ere prestatu ditu, eta herriko plazan euro batean saldu dituzte. Lortutako diruarekin, otsaileko karabanan bidaltzeko elikagaiak erosiko dituzte.

Hau guztiaren inguruan, herriko plazan bertan, abendu honetan errefuxiatuen kanpalekuetan atera ditudan argazkiak ere ikusgai izan dira. Horiek eramatera, eta paneletan jartzera joan naiz. Gaurkoaren ostean, Larrabetzuko kultur etxean eta herriko zenbait tabernetan izango dira ikusgai argazkiak, gehienak Sirocco tabernan.

IMG_3129

Bertatik bertara ikusteko aukerarik ez baduzue, hemen duzue 68 argazkiko bilduma osoa.

· Basamortu ertzeko begiradak (Gari Berasaluze. 2014ko abendua).

Bertako argazki guztiak Sahararen aldeko edozein ekimenetarako libre erabil daitezke, gaur Larrabetzun egin duten bezala. Horretarako agazkiak tamaina eta erresoluzio onean behar izanez gero, eskatu besterik ez duzue.

Euskal Trenbideetako Langileak Mugarik Gabe elkarteko lagunei esker, gaur Larrabetzun Sahararen alde salgai jarritako materiala Zarautzen eskuratzeko aukera ere izango da: elastikoak, 2015eko hormako zein mahaiko egutegiak, pinak, Saharako banderak, pultserak eta abar. Horiek hurrengo egunotan erosi ahal izango dira herriko zenbait lekutan. Lortzen den dirua, otsailean errefuxiatuen kanpalekuetara bidaliko den karabanarako elikagaientzat izango da.

Horren berri, ordea, emango dugu laster batean.

Larrabetzu, Sahara, materiala





Lehen te kikara: 2014ko abenduak 5

17 12 2014

Ostirala da. Abenduko zubia esaten dioten horren hasiera. Gabonetako argiak piztu dituzte euskal herrietan. Durangoko Liburu eta Disko Azokak ateak zabaldu ditu, eta Santiago Arrospide eta Alberto Plazaola aske utzi dituzte, kartzelan 24 urte igaro ostean. Hego Afrikan milaka lagun atera da kalera, gaur urtebete hil zen Nelson Mandelaren omenez. 18:27 dira. Eguraldi lainotsua, baina ateri dago. Loiura heldu gara, eta ilara luzeak aurkitu ditugu aireportuan. Athleticeko futbolariak ere bertan dira. Ligako partida dute bihar goizean Bartzelonan. Inork ez die autograforik eskatu. Emakumeen taldea da. Espainiako Polizia. Guardia Zibila. Ertzaintza. Uniformeak paseoan, batetik bestera. Et combien de voitures de police. Zenbat polizia bazter guztietan…

Fronte Polisarioak Euskal Herrian duen ordezkaritzak antolatutako bidaia da gurea, eta zalantza dugu ohiko moduan fakturatu behar ditugun puskak. Baina ilara handienean ezagun batzuk aurkitu ditugu, eta baita eitez sahararrak diruditen gazteak ere. Bai, hau da gure ilara. Harritu egin gara hasieran. Uste baino jende gehiago dago hemen, eta bakoitzaren atzean elkartasunarekin lotutako istorio samur bat.

Getariatik dator Amagoia. Zestoatik Anselmo. Sopelatik Saioa. Etxebarritik Bachri. Debatik Joseba. Ehunka eta ehunka lagun. Tindufera goaz. Saharako errefuxiatuen kanpalekuetara. 40 bidaia baino gehiago egin dituzte bertara ilaran zain dauden batzuk. Ez sinesteko moduko istorioak gordetzen dituzte isilpean. Beste batzuentzat lehenengoa da. Ane, Julen eta hirurontzat ere lehen bidaia da. Badakigu nora goazen, baina ez zer aurkituko dugun. Sahara. Askatasunaren zain dagoen herria. Basamortuan. Eguzkipean. Tea hartzen. Tea eskaintzen.

Saharako bandera Haguniako eskolan

DESIOAK SUTAN SAHARARENTZAT

Elkartasuna da herrien samurtasuna, eta Zarautzek iaz inoiz baino samurrago hartu nahi izan zituen haur sahararrak. Oporrak bakean igarotzera heldu zirenei, Saharar Herria gure bihotzean dugula erakutsi nahi izan genien. Abuztuaren erdian, ehunka desiori su eman eta hegan jarri nahi genituen, Saharan izarrak ikustean Euskal Herritik heltzen zaien elkartasuna sentitu zezaten.

Zarauzko malekoia elkartasunez piztu nahi genuen eta, ikuskizun ederra izateaz gain, desioak sutan eta hegan jartzeko aukera eman nahi zuen guztiari. Helburua ere iragarri genuen: su bola bakoitza euro batean saltzea eta euro hori Saharautz elkartera bideratzea, Saharako errefuxiatuen kanpalekuetan dituzten egitasmoak laguntzeko. Azken batean, beraz, elkartasuna, festa, parte-hartzea eta ikuskizuna uztartzen zituen ekimen berritzailea zen, su artifizialak beharrean benetako suak erabilita.

Ekitaldiak eta herritarren zein bisitarien partaidetzak aurreikuspen guztiak gainditu zituen: erositako 2.000 su bolak agortu egin ziren, eta jende asko geratu zen desioei su emateko irrikaz. Baina ikuskizunaz behintzat gozatu zuten. Ederra izan zen, benetan. Ekimen berezia bezain polita.
Aurten, ekimena errepikatu dugu. 2.000 su bola beharrean 3.000 bota ditugu, eta hala ere jendea gehiagoren irrikaz geratu da, su bola guztiak agortuta. Sare sozialetan eta hedabideetan ere oihartzun nabarmena izan du berriro ekitaldiak, sahararren egoera eta borroka lau haizetara zabalduz.

1996ko maiatzaz geroztik Zarautz Haguniarekin senidetuta dagoenez, bertako ordezkariak gonbidatu genituen abuztuan Desioak Sutan ekimenera, urte askoan bi herrien artean hutsean geratutako harremana berreskuratzeko eta senidetzea benetako edukiz betetzeko.

Abuztuan elkarrekin eman genituen egunetan, babes politikoa eta laguntza humanitarioa eskatu ziguten Haguniako ordezkariek, eta beharren lehentasunak zehazteko, Zarauzko udal ordezkarioi Haguniara joateko gonbidapena eta eskaera egin ziguten, errefuxiatu sahararren egoera bertatik bertara ezagutzeko.

Horretara goaz Ane, Julen eta hirurok. Babes politikoa eta oinarrizko laguntza nola uztartu dezakegun ikustera. Eta irailean errefuxiatuen kanpalekuetan izan ziren euriteek sortutako kalteak arintzeko, Saharako Ilargi Gorri Erdiak egindako deialdiari erantzunez larrialdietarako partidatik bideratu genituen 3.000 euroak nora eta zertara eman zehaztera. Bi herrien arteko senidetzea sendotu eta iraunkortu dadin harremanak ereitera.

SAHARAKO ERREPUBLIKA ARABIAR DEMOKRATIKOA: HISTORIA APUR BAT LAU LERROTAN

Euskarazko Euskarazko wikipediak ongi laburtzen du zein den gaur egun sahararren egoera: “Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoa, Mendebeldeko Saharan osatutako estatua da. Espainiak Saharako bere koloniatik alde egin ondoren, 1976an Marokok eta Mauritaniak okupatu zuten. Fronte Polisarioak abiatutako nazio askapenerako gerraren ondorioz, 1979an Mauritaniak lur horretatik alde egin zuen, eta Marokoren esku utzi zuen eskualde osoa. Fronte Polisarioak independentzia aldarrikatu zuen ondoren. Berrogeita bost estatuk onartuta dute gaur egun, beste hogeita bik noizbait onartua zuten, eta bete hamahiruk  onartua dute baina harremanak eten dituzte. Hamabi estatutan du enbaxada. Hiriburua Aaiun da, baina hau Marokok okupatu zuenetik Bir Lehloura mugitu zen. Hala ere, de factoko hiriburua Tindouf da, eta han bizi dira errefuxiatu gehienak”.

Izan ere, Aljeriak bere lurraldearen zati bat utzi zien sahararrei, errefuxiatuen kanpalekuak bertan jartzeko. Tindoufeko kanpalekuetan 150.000 errefuxiatu inguru bizi da gaur egun, eta bertan daude Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoaren gobernu ordezkaritzak, administrazioa eta gainerakoak.
Errefuxiatu kanpaleku horiek, Marokok okupatutako lurraldeetan dauden herri saharraren izenak dituzte. Sahararrek wilaya deitzen dieten bost kanpaleku handitan banatuta daude errefuxiatuen eremuak: Aaiun, Auserd, 27 de Febrero, Smara, Rabuni eta Dakla. Wilaya edo kanpaleku bakoitza, berriz, sei herri edo dairatan banatuta dago.

Aaiungo dairak, esaterako, Dchera, Amgala, Guelta, Bukra-a, Daora eta Hagunia dira. Daira bakoitzak, gero, lau auzo ditu, zenbakien bidez izendatuak: 1 auzoa, 2 auzoa, 3 auzoa eta 4 auzoa.

Hori da sahararrak aurkitzeko edo beraiei eskura zerbait emateko modua.
Guk, esaterako, Xabier, Txus, Aner, Jon eta Garaziren partetik daramagun fardelak hau du idatzita, neska saharar baten argazkiaren ondoan:
Dreisa Fadli Habud.
Wilaya: Aaiun. Daira: Dchera. Barrio: 3.

Zarautzen eman ditu hainbat uda Dreisak, Saharautz elkarteko Xabier eta Txusen etxean, Oporrak bakean ekimenaren baitan. Haurra emakume bihurtu da dagoeneko, eta oraintsu izan du lehen haurra. Umearentzako arropak doazkio fardelean, eguberrietarako turroi apur batekin batera.

LOIU-ALJER-TINDOUF: KANPALEKUETARA HEGAN

22:05ak aldera atera da hegazkina Loiutik. Air Algerie. Beteta doa. Anselmo ere ikusi dugu sartzen. Saharautz elkarteko lagunek aurkeztu ziguten duela zenbait egun, Sahararen egoera ezagutarazi nahian, hainbat zinemalditan saritua izan den El problema dokumentala eman genuenean. “Mohamed Anselmo da hau”, esan ziguten. “Euskal Herriko enbaxadorea Saharan”.

Hogei urte dira Saharara lehen aldiz etorri zenetik, eta ordudanik 40 bidaia inguru egin ditu, sahararren egoerarekin eta borrokarekin erabat engaiatuta. Zestoarra da. Anek eta biok duela egun batzuk egin genion bisita, bidaia antolatzeko: zer ekarri sahararrentzat, hartuko gaituen familiari zer eman, batetik bestera mugitzeko edo internet erabiltzeko nola molda gaitezkeen, eta antzeko galderak erantzun nahian.

Kanpalekuetan Brahimen etxean egon ohi dela, Haguniatik gertu, Aaaiunen bertan. Hura bihurtzen dela kanpalekuetara iristen den edozein euskal herritarren bilgunea, izango dugula posta elektronikoa begiratzeko edo zerbait bidaltzeko aukera, eta lasai ibiltzeko. Edozertarako, telefono dei batekin, berehala garela elkarrekin.

Hegazkinean dator Brahim ere. Fronte Polisarioak Euskal Herrian duen ordezkariordea da. Neguan zein udaberrian ateratzen diren elkartasun karabanen ardura hartzen du. Hauetan bidaltzen diren ibilgailuak, elikagaiak, arropak, sendagaiak, eta bateko eta besteko wilaya, daira zein familiatara bidaltzen den material guztia karabana horietan heltzen da. Bidaiaren koordinatzailea da, nolabait, Anselmoren eta beste zenbaiten laguntzarekin.

Hegazkineko zerbitzariak dena ondo dagoen begira ari dira. Gerrikoak jantzi ditugun, maletak ondo dauden, eta abar. Hiruzpalau ilara aurrerago eserita dagoen neska bati galdezka hasi zaizkio, argazki kameraren tripodea eskuan. Ea zer den hura. Neska bezain harrituta gaude ingurukoak. Tripode bat. Ez da hain arraroa. Lehen surrealismo izpiak, hegan hasi aurretik. Basamortura horrelako trastearekin bidaiatzeko, neska argazkilari ona izango delakoan nago. Kontuan hartu beharreko kontaktua izango da akaso. Sahararra dirudien mutil batekin eta familia batekin igo da hegazkinera.

Ohartzerako heldu gara Aljerrera. 23:30ak dira. Hegazkinetik atera gabe, ordubete inguru egingo dugu bertan, geldirik. Eskifaia aldatu, erregaia bete, eta berriro gora, hodeietara. Aljerretik Tindouferako bidaia dugu bigarren zatian.

Afaria dirudien zerbait eskaini digute, eta solasean entzun ditugu aurreko ilaran dauden bi neska gazteak, ondoan duten sahararrarekin. Hegazkin honetan zer egiten duten kontatzen ari dira elkarri. Zumaiarrak dira neskak. Hirugarren bidaia dute, eta Zumaiako gazteek udaberrian egingo duten bidaia antolatzera datoz, besteak beste. Arreta piztu digu esaten ari direnak, eta galdezka hastea erabaki dugu, kazetari rolean sartuta.

Zumaia Zug herriarekin senidetuta dago. Ausserd wilayaren baitako sei dairetako bat da Zug. Darahli elkartearen ekimenez, udalarekin eta herriko eskolekin elkarlanean, 2006az geroztik Zumaiako ikasleek kanpelakuetara bidaiatzen dute hiru urtetik behin, lankidetzarako hainbat egitasmotan parte hartzeko. Ausserdeko kontseiluak erabakitzen du zein diren oinarrizko beharrak lankidetzarako, eta Darahli elkarteak horretara bideratzen ditu ikasleak, lanera.

2015eko udaberrian egingo dute hurrengo bidaia: Darahli 2015. Samuel irakaslerekin batera, hura prestatzera datoz oraingoan bi neskak. Miren eta Idurre. Hamabost urte zituztenean egin zuten lehen bidaia, eta ordudanik kateatuta geratu dira Sahararekin eta sahararrekin. Udan Euskal Herrira heltzen diren eta harrera familiarik gabe geratzen diren haur sahararrekin ere aritu dira begirale modura, Orduñako udalekuetan. Egun hauetan, Darahli elkartearen izenean 21 eguzki plaka banatzeko asmoa dute, horretarako behar handienen arabera izendatuta dauden 21 familien artean. Era berean, udaberrian helduko diren 60 gazte zumaiarrek lantzeko egitasmoak eta hauen bidaiaren plangintza zehazteko asmoa dute bidaia honetan.

TINDOUFETIK ERREFUXIATUEN KANPALEKUETARA

Tindoufeko aireportu militarrera 02:27an heldu gara. Euskal Herritik heldu den hegazkinaz gain, Andaluziatik heldu den beste hegaldi bateko bidaiariak ere hemen daude. Pazientzia beharko dugu kaosaren erdian. Hemen ez dago maletak ateratzeko zintarik bueltaka, eta eskuz ari dira lanean aireportuko beharginak. Orduerdiren bueltan berreskuratu ditugu puska guztiak, eta aireportuaren atarian hasi gara biltzen euskal herritarrak zein andaluziarrak.

Autobusak eta lur orotarako ibilgailuak hasi dira heltzen. Jeepak, 4x4ak, land roverrak. Fronte Polisarioaren ardurapean joango gara hemendik errefuxiatuen kanpalekuetaraino. Aljeriak bere lurraldearen zati bat utzita die sahararrei, kanpalekuak bertan jartzeko. Fronte Polisarioaren ardura da kanpalekuetan gertatzen den guztia. Segurtasuna, osasuna, hezkuntza, administrazioa. Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoaren baitako legeak.

photo(18)

Hiruzpalau ordu eman ditugu aireportuaren atarian, zain. Nekatuta. Solasean batzuk, lurrean maleta eta poltsen gainean lokartuta besteak. Presarik gabe, garraiorako kamioi handi batean sartu dituzte gure maleta eta poltsa guztiak, eta ibilgailu guztiekin karabana osatuta, polizia sahararrak eskoltatuta, abiatzera goaz. Bidea ikusteko edo errealitatearekin ohitzen hasteko, maletak daramatzan kamioiaren gainean joan nahi dugun galdetu digu Anselmok. Esperientzia ederra izango da, baina hotz egiten du goizaldeko ordu hauetan. Ezetz esan diogu, eta basamortura heldu orduko hautsagatik eta edozein huskeriagatik marmarrean ari diren sevillarren artean egin ditugu azkenean aireportutik errefuxiatuen kanpalekuetarainoko kilometroak.





Bederatzi te kikara basamortu ertzean

17 12 2014

Bederatzi te kikara

Lehenengo te kikara bizitza bezain garratza izanen da,
bigarren te kikara maitasuna bezain goxoa,
hirugarren kikara heriotza bezain leuna.

Laugarren te kikara maitasuna bezain garratza izanen da,
bosgarren te kikara heriotza bezain goxoa,
seigarren te kikara bizitzea bezain leuna.

Baina ze basamortu, ze hiri, ze itsasotan zabiltza zu, urrundua?
Noiz helduko zara zu, nire gonbidatua?

Zazpigarren kikara heriotza bezain garratza izanen da,
zortzigarren te kikara bizitza bezain goxoa,
bederatzigarrena maitasuna bezain leuna.

Joseba Sarrionandia + Gose.
‘Gosariak’, 2014.

Fronte Polisarioak Euskal Herrian duen ordezkaritzak antolatutako bidaietan, ehunka lagunek bisitatzen dituzte urtero Saharako errefuxiatuen kanpalekuak, neguan eta udaberrian. Udan haur sahararrak hartzen dituzten familiak, elkartasuna bideratzen ahalegintzen diren elkarteak, edo babes politikoa zabaldu nahi duten lagunak heltzen dira basamortura. Ez sinesteko moduko istorioak gordetzen dituzte askok isilpean. Samurtasuna lau haizetara. Kanpalekuetan, askatasunaren zain dagoen herria aurkitzen dute. Noizbait Marokok lapurtu dien lurraldera itzultzeko esperantza galdu gabe, basamortuan aldi baterako 40 urte daramatzan errepublika.

Kronika hau 2014ko abenduan egindako bidaiaren isla da. Ehunka bidaiarietako baten begirada besterik ez. Orrialde hauetan barrena Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoa zer den eta errefuxiatuen kanpalekuetan nola bizi diren ezagutuko duzu. Bederatzi egun. Bederatzi gau. Bederatzi te kikara basamortu ertzean, ezer eduki gabe ere dena eskaintzeko gai den eta munduko irribarrerik ederrenak dituen herrian.

· LEHEN TE KIKARA: abenduak 5